ok computer?

Het raaskallen.  Volgens het etymologisch woordenboek bestond het al in de 17de eeuw: " raaskallen  ‘onzin praten, bazelen’ in  Ick prevel, ick raas-kal, 't ghedachte rinckel-roydt  ‘ik mompel, ik bazel, mijn gedachten zijn op hol’ [1612; iWNT  rinkelrooien ]. Het is een samentrekking van 'razen' en 'kallen' (kletsen, doorslaan) (en verwant aan 'Apekool') Het Engelse woord 'ranting'  wordt tegenwoordig vaker in het Nederlands gebruikt, als leenwoord (sorry voor mijn 'rant' hoor ik nog wel eens in de trein) maar komt ook van het Nederlands 'randten.' [Het is een type spraak. Eentje, om het cybernetisch te zeggen, van positieve feedback. Een versnelling, acceleratie, razende explosie], omdat het taal is dat zichzelf affectief aansteekt. Met internet verbonden. Vier films -  niet toevallig over internetcultuur - gaan over een rant: Mr Robot, Fight Club en Matrix.  Maar ook: Trump: de raaskallende president. Zo storend om te zien omd...

  Fight Club  is natuurlijk eigenlijk de missing link tussen Mr Robot, V en the Matrix . Het introduceert expliciet een link tussen paranoia en kapitalismekritiek. Ook centraal in alle films is het motief van de rant : het moment waarop Eliot, Morpheus, Mr Robot of Tyler beging met een rant waarop hij foetert op de hedendaagse samenleving, het kapitalisme. De 'rant' is natuurlijk enerzijds van alle tijdperken. Anderzijds lijkt het het vertoog  - of het met affect doordrenkte genre of discourse - dat past bij de digitale wereld. Het is typerend voor de blog, maar ook voor de youtube video. Het is de langere versie van de shitstorm, het trollen, tweeten.  Typerend voor een 'rant' is dat iemand doordraait op zijn eigen woorden . Het is positieve feedback: het opgeroepen affect van de woorden die je uitspreekt, steekt de spreker aan, die vervolgens nog geagiteerder wordt. Het is kortsluiting. Vervelend om aan te zien om dat het niet meer communiceert naar de binnenwerel...

... heeft een interessant boek uit bij MIT. hier  

 Arendt schreef over automatisering.  Hier  een artikel daarover.  Hier  een weergave van een lezing uit 1964 van Arendt over cybernetica. 

 Lacan, in zijn lezing over Cybernetics en Psychoanalyse (opgenomen in Seminar 2:) We are very well aware that this machine doesn't think. We made the machine, and it thinks what it has been told to think; it obvious that we don't think either when we are performing an operation. We follow the very same procedures as the machine." (304). Als we een 'operatie' of een 'protocol' uitvoeren, dan denken we niet. We voeren een programma uit, we volgen procedures.  [Toch hoor ik hier ook echo's van Arendt's Eichmann-boek] Uit dezelfde lezing: 'the issue is to know whether the symbolic exists as such, or whether the symbolic or simply the fantasy of the second degree of imaginary coaptations.' Het symbolische 'bestaat' natuurlijk niet echt. D.w.z. de regels van het schaakspel bestaan slechts virtueel. Ze hebben geen materialiteit. (Ze zijn er niet 'ontisch' (als ik Heidegger hier tenminste goed gebruik).  Lacan stelt dus dat het ...

Wat ik ook las in het stuk van Morozov: Stafford Beer (de cyberneticus en architect van Cybersyn) verhuisde na de coup van Pinochet naar Wales. Hij trok zich terug in een huis zonder telefoonlijn, en begon daar in november 1975 te corresponderen met Brian Eno (die, zoals ik hieronder al schreef, al op de kunstacademie geïnteresseerd was geraakt in cybernetica). Eno tipte Bowie, en deze laatste beschouwde Beer's boek "The Brain of the Firm" als een van zijn favoriete boeken.  Hier  een stuk van Eno over Beer.

 Een passage uit 'Planning Machine' van Morozov' (In The New Yorker uit 2014), geeft met een eenvoudig (en misschien onschuldig) voorbeeld weer hoe 'control society' werkt: But Cybersyn anticipated more than tech’s form factors. It’s suggestive that Nest—the much admired smart thermostat, which senses whether you’re home and lets you adjust temperatures remotely—now belongs to Google, not Apple. Created by engineers who once worked on the iPod, it has a slick design, but most of its functionality (like its ability to learn and adjust to your favorite temperature by observing your behavior) comes from analyzing data, Google’s bread and butter. The proliferation of sensors with Internet connectivity provides a homeostatic solution to countless predicaments. Google Now, the popular smartphone app, can perpetually monitor us and (like Big Mother, rather than like Big Brother) nudge us to do the right thing—exercise, say, or take the umbrella.

Het internet beloofde ons een bevrijding van identiteit. Het werd, daarentegen, een spiegelpaleis. Sociale media leidden tot een eindeloos narcistisch spektakel van het zelf. Een cultuur van selfies, een sociaal spiegelbeeld. [1. Lacan met Turing; Imitation Game; 2] Eliza, Her; 3] Facebook; 4]...

Marx, Fragment on Machines: Deleuze, Lyotard, etc.  Deleuze, Foucault, Control Hardt & Negri (Multitude), Lazzarato, Bifo, Marazzi 1) Lacan & Turing (excerpts), Liu, Freudian Robot . Extra: Johnston, Allure of Machinic Life. 2) All Watched over by Machines of Loving Grace (Adam Curtis), Cybersyn 3) Nick Land, Machinic Desire, Mark Fisher, Acid Communism. [Slapstick, Chaplin and Fordism??], My own piece on Clock Cleaners?? Mijn eigen stuk in het legibility book. Ook Fisher, "Terminator vs Avatar" - een reactie op het fragment van Lyotard. Ook dit  stuk over cybersyn (in de New Yorker)

 In Eindhoven besprak ik The Matrix  en V for Vendetta als twee vroege reacties op control society . Het eerste seizoen van Mr Robot  citeert ze beiden. De toespraak van Mr Robot in het reuzenrat van Coney Island citeert letterlijk de woorden van Morpheus 'let me tell you why you're here.' Maar vervolgens stelt het dat 'de matrix' financieel-kapitalisme is. De slotaflevering van het seizoen citeert vervolgens weer uit V for Vendetta, en legt nu wederom een link met onze cyber-maatschappij.  Het verschil tussen Mr Robot  enerzijds en V en de Matrix  anderzijds is dat Mr Robot een paranoïde structuur heeft. Eliot doorziet de werkelijkheid, maar hij is ook psychotisch. -We weten niet of de pil die hij geslikt heeft hem een inzicht heeft verschaft of dat het een hallucinogeen bleek.

 Het succes van the Matrix  is ook vooral electronisch. Het verhaal draait in allegorische vorm om het gevoel van onbehagen dat ons overvalt als we ons bewust worden van (cybernetische) controle. Zoals Philip K. Dick stelde in zijn toespraak uit 1972 (zie de vorige post), wij ervaren deze systemen al snel als geanimeerd .  The Matrix  is niet alleen geinspreerd op animatie ( Ghost in the Shell ) - en zelfs animatie dat draait om de vraag 'wanneer leeft  technologie' - maar de film is natuurlijk zelf  ook een doorbraak in de animatie-techniek en in CGI.  De film springt ongeneerd de uncanny valley  in en toont ons beelden waarvan we weten dat ze computergegenereerd zijn, maar die desondanks fotografisch aanvoelen.  Het gevoel van onbehagen dat dit oproept (en dat we aan het begin van de film delen met het hoofdpersonage, Neo, die bespookt wordt door het gevoel dat er iets  niet pluis is) wordt opgelost  op het niveau van de geschiede...

Een studente in mijn Lacan seminar schreef een kleine blogpost die twee schitterende citaten naast elkaar zet, van Lacan en van Philip K. Dick. Lacan:   “We are very well aware that this machine doesn't think. We made the machine, and it thinks what it has been told to think. But if the machine doesn't think, it is obvious that we don't think either when we are performing an operation. We follow the very same procedures as the machine.”  (Psychoanalysis and cybernetics, or on the nature of language (304) Dick zegt in een toespraak uit 1972, met als titel ‘The Android and the Human’:   “ Our environment — and I mean our man-made world of machines, artificial constructs, computers, electronic systems, interlinking homeostatic components — all of this is in fact beginning more and more to possess what the earnest psychologists fear the primitive sees in his environment: animation. In a very real sense our environment is becoming alive, or at least quasi-alive, and in ways sp...

Zijn niet alleen de essays van Althusser over Lacan en Freud (die immers gaan om de verknoping van het imaginaire en het symbolische) maar ook het vroege essay van Fredric Jameson in het door Felman geredigeerde nummer (uit 1975??) van Yale French Studies over psychoanalyse en literatuur. 

 Lacan's Seminar over the Purloined Letter gaat ook over de vraag wat is een detective?  Of waaruit bestaat Dupin's genialiteit ?  Dit is voor Lacan een interessante vraag, omdat de figuur van de detective (zoals we weten van Ginzburg) verbonden is met de figuur van de psychoanalyticus. (En Dupin's detectivewerk is in "The Purloined Letter" ook vooral een analyse  (een analyse die bovendien veel weg lijkt te hebben van de type analyses die game theoretici maken van strategisch gedrag in intersubjectieve situaties). Ik zal hier nog wel wat meer over posten, maar Lacan's conclusie is dat Dupin een genie is, maar dat hij niet weet wat hij doet . Hij lijkt de situatie de kunnen decoderen vanwege zijn symbolische  kracht, maar hij vergist zich, en begrijpt het langs de lijnen van het imaginaire. --- De BBC-versie van Sherlock  toont de detective als een code-breaker. Interessant is dat de rol wordt gespeeld door Benedict Cumberbatch. Hij speelt ook Alan Turing i...

 De verfilming van V for Vendetta is inderdaad slecht . Maar het is slecht op een interessante manier. Op cruciale momenten wijkt het niet alleen af van de film, maar de adaptatie doet exact het tegenovergestelde . In de cruciale dialoog met vrouwe Justitia, op het dak van de de Old Bailey, verklaart V dat hij niet vecht voor rechtvaardigheid, maar voor anarchie. Deze scene ontbreekt niet alleen in de film (waarschijnlijk omdat 'anarchie' voor Hollywood een te beladen term is) maar V verklaart zelfs dat hij vecht voor rechtvaardigheid . Daarnaast: de strip draait om een steeds verdergaande uitholling van de figuur van V. Hij depersonaliseert. Het sleutelmoment in zijn relatie met Eevey - die hij probeert te radicaliseren en te onderwijzen (V for Vendetta is ook  een tekst over revolutionaire pedagogiek) - probeert hij de overdrachtsrelatie die zij met hem begon te ontwikkelen te breken. Zij zag in hem achtereenvolgens een geliefde en een vader - maar ze kan pas zijn 'les...

Het hoofdstuk over Roxy Music in How Art Made Pop  beschrijft hoe Brian Eno tijdens zijn periode aan de kunstacademie les kreeg van Roy Ascott. Volgens het boek was het vooral Ascott's interesse in cybernetische systemen dat Eno bijbleef.  Interessant aan Ascott: cybernetics lag aan de basis van een pedagogische methode. Zie  dit boek.

 

  Hier  een leuk stuk in de New Yorker over de Chileense interesse in Cybernetica (onder Allende), een (bijna) vergeten onderdeel van de geschiedenis dat onder de aandacht is gebracht na de publicatie van dit boek: Ook de tweede aflevering van Adam Curtis' voortreffelijke serie All Watched over by Machines of Loving Grace  laat zien hoe het cybernetische principe van zelforganisatie in de jaren zestig vooral een inspiratiebron was van nieuw links. De groepen hippies die de stad uit trokken en zich in de stad vestigden om in een commune te gaan wonen zonder leiders en regels waren geïnspireerd door de cybernetica.  Maar tegelijkertijd - zo lijkt de aflevering aan te tonen - zijn het precies in deze face-to-face ontmoetingen dat er iets mis gaat. Op het moment dat twee 'knooppunten' elkaar in de ogen kijken gebeurt er iets anders, het imaginaire  gaat zich ermee bemoeien, en naast empathie en sympathie steken jaloezie, geldingsdrang en competitie de kop op.  ...